2. Rozeznanie metodą synodalną

Metoda synodalna to nowe i jednocześnie stare narzędzie wspierające rozeznanie wśród wiernych.

Dlaczego temat rozeznania jest tak istotny?

Potocznie używa się sformułowania „Boży plan dla konkretnej osoby”, co nie jest trafnym określeniem. Ponieważ zakłada, że mamy do odegrania z góry zaplanowany scenariusz i mamy zrealizować konkretne punkty w naszym życiu, nie zależnie czy się na to zgadzamy czy nie.

W rzeczywistości takie podejście łamałby i redukowało dar jaki otrzymał każdy z nas, tj. dar wolnej woli. Ponieważ określenie bez naszego potwierdzenia i naszej deklaracji sprowadzałoby nas do roli niewolnika, a jak czytamy w liście do Galatów:

Ga 4,6-7

6 Na dowód tego, że jesteście synami, Bóg wysłał do serc naszych Ducha³ Syna swego, który woła: Abba³, Ojcze! 7 A zatem nie jesteś już niewolnikiem, lecz synem. Jeżeli zaś synem, to i dziedzicem z woli Bożej.

Dlatego dużo lepszym określeniem jest rozeznanie „Bożego zamysłu„.

W skrócie mamy gradację, kolejne poziomy rozeznania:

1. Słowo Boże w Biblii
2. Słuchanie wskazówek Ducha Św
3. Zdrowy rosądek
4. Porady we wspólnocie, czy kierownika duchowego
5. Okoliczności i owoce

Metoda synodalna wspiera kroki od 2 do 4, ale w pewnej części także i krok 5

Dlaczego synodalność jest dla kościoła taka ważna?

Kościół Katolicki w swoim wymiarze hierarchicznym, który jest w pełni zasadny bo oparty jest na udzielania autorytetu i funkcjonowaniu w ramach udzielonego autorytetu.

Podkreślam błąd w potocznym rozumieniu, nie można sobie autorytetu wybrać (z dołu do góry), a tylko i wyłącznie autorytet może być udzielony (z góry na dół).

W tej strukturze został zatracony, bardzo waży czynnik. Mianowicie funkcjonowanie w autorytecie nie jest jedno kierunkowe. Nie polega tylko na narzucaniu z góry. Dlatego Jezus powiedział:

Mt 18, 3-4

3 «Zaprawdę, powiadam wam: Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego. 4 Kto się więc uniży jak to dziecko, ten jest największy w królestwie niebieskim.

Dlatego rozeznawanie w metodzie synodalnej jest nasza odpowiedzią na to wezwanie, postawienie w się roli uniżonego, którego głos nie jest najważniejszy.

Kardynał Grzegorz Ryś, podkreślił, że jego najmocniejszym doświadczeniem z Synodu Biskupów o synodalności w 2023 roku. Była kwestia słuchania innych, a nie koncentrowania się na moich racjach.

Tą postawę niesłuchania innych stosujemy nie tylko w stosunku do ludzi ale także do Ducha Św. Jeżeli nie nauczymy się słuchać innych ludzi, to jak będziemy potrafili wysłuchać co do nas mówi Duch Św.?

Czy możemy powiedzieć, że nas to nie dotyczy, ja nie mam takiego problemu?

Podzielę się przykładem z mojego życia. Wiele lat temu brałem udział w spotkaniu, które trwało ponad 3 godz., a dyskusja toczyła się pomiędzy czterema dyrektorami różnych jednostek, spotkanie jak spotkanie. Natomiast smutne było podsumowanie mojej asystentki, która stwierdziła, że dorośli ludzie, dyrektorzy, a zachowywali się jak dzieci w przedszkolu. Mówili jeden przez drugiego, a co najgorsze w ogóle nie słuchali. Byli nastawieni tylko na wywalczenie swojego stanowiska, bez jakiejkolwiek chęci wysłuchania innych, zrozumienia sytuacji, absolutny brak empatii.

Ja byłem jednym z tych dyrektorów… Czy odnajdujecie się w takiej roli?

Dobrze jeśli odpowiedzieliście, tak mam takie obszary w życiu.

Ale jeśli nie, to czy to jest prawdziwe? Czy to nie jest Wasza postawa w stosunku do dzieci? Może do współmałżonka, czy kogoś z rodziny czy znajomych?

To samo zostało zauważone w Kościele, dlatego w postulatach około soborowych zostały wskazane 4 postulaty do ujęcia w pracach synodu:

• Nowa kultura słuchania i uczestnictwa
• Kościół jako przestrzeń dialogu i rozeznawania
• Większa rola świeckich, szczególnie kobiet i młodych
• Przejrzystość i odpowiedzialność w podejmowaniu decyzji

Ciekawe? Zgadzacie się z nimi? To są postulaty mające korzenie w Soborze Watykańskim II, to nie są nowości z XXI wieku…

Biblijną podstawa jest rozdział 15 Dziejów Apostolskich, zwany Synodem Jerozolimskim.

Warto nadmienić, że z greckiego „synodos” oznacza wspólną drogę. Czyli przez analogię możemy wiedzieć do jakiego celu zmierzamy (jaką otrzymaliśmy wizję), ale nie jest to wcale pewnie w jaki sposób tą drogę przemierzymy i jakie będą punkty pośrednie, czy będzie to droga prosa i przyjemna, a może to być trudna wspinaczka pod górę.

Skoro to jest droga, to może się okazać, że aby dotrzeć do celu, to musimy w trakcie zmienić kierunek. Ale cały czas przemierzamy tą drogę razem.

Dlatego w Dziejach Apostolskich:

Dz 15,28 Postanowiliśmy bowiem, Duch Święty i my

Tu jest bardzo ważna kolejność, że to nie Duch Św. zaakceptował nasze myśli i pragnienia, tylko podzielił się z nami swoim zamysłem, które to my zaakceptowaliśmy.

Dzięki takiemu podejściu Kościół uznał, że jest to metoda, która pozwala na:

• ’Rozmowy w Duchu Świętym’ w podejmowaniu trudnych tematów
• Otwartość na dalsze rozeznanie w kwestiach teologicznych i pastoralnych

W naszym kontekście istotniejsze jest przyzwolenie na to pierwsze. Ponieważ wzywa nas to do odważnego podejmowania tematów.

To my jesteśmy odpowiedzialni za nasze środowisko i naszą parafię, razem z ks proboszczem. RAZEM!

Metoda synodalna – przebieg rozmowy w Duchu Świętym

Sama praca odbywa się w podziale na rundy, gdzie w każdej rundzie jest przewidziany czas dla każdego, aby się wypowiedział, uwaga w ograniczonym czasie. To co jest istotniejsze to, to że zdecydowanie więcej słuchamy niż mówimy.

Kroki przygotowawcze:

1. Określenie tematu/problemu, który będzie celem w odnalezieniu rozeznania, postawienia pytań i być może uzyskaniu odpowiedzi.
2. Wybranie osoby moderatora, który będzie pilnował porządku przebiegu, a zwłaszcza czasu z wykorzystaniem stopera.
3. Mała grupka nie powinna gromadzić więcej niż 12 osób

Główne zasady metody:

1. Słuchanie bez przerywania – każdy uczestnik mówi, a pozostali słuchają z uwagą, bez oceniania i bez natychmiastowych reakcji.
2. Mówienie z serca – dzielenie się osobistymi doświadczeniami i intuicjami duchowymi, bez polemik czy forsowania własnego zdania.
3. Wsłuchiwanie się w Ducha Świętego – skupienie na tym, jak Bóg może przemawiać przez różne głosy we wspólnocie.
4. Budowanie na tym, co zostało powiedziane – nie powtarza się własnych argumentów, lecz nawiązuje do wypowiedzi innych, dostrzegając działanie Ducha Świętego.

I Faza – Milczenie i Modlitwa

Głębsze wprowadzenie do modlitwy: link

Rozpoczynamy wprowadzenia, czyli od modlitwy do Ducha Św.:

Stajemy przed Tobą, Duchu Święty, zgromadzeni w Imię Twoje. Z Tobą jedynie, który nas prowadzisz; zamieszkaj w naszych sercach, naucz nas drogi, którą mamy iść i jak mamy nią podążać. Jesteśmy słabi i grzeszni; nie dozwól, abyśmy wprowadzali nieład. Nie pozwól, by niewiedza sprowadziła nas na niewłaściwą drogę, albo stronniczość wpływała na nasze działania. Niech w Tobie odnajdziemy naszą jedność, abyśmy mogli razem podążać do życia wiecznego, i abyśmy nie zbaczali z drogi prawdy i tego, co jest słuszne. O to wszystko prosimy Ciebie, który działasz w każdym miejscu i czasie, w komunii Ojca i Syna, na wieki wieków. Amen.

Po modlitwie krótki czas milczenia, który pozwala skupić się i otworzyć na Boże działanie. To także czas wyciszenia, aby uspokoić myśli i emocje.

II Faza – Pierwsza runda wypowiedzi

• Każdy uczestnik dzieli się swoimi przemyśleniami na dany temat (np. wnioskiem, doświadczeniem, natchnieniem).
• Mówi się krótko, max 3 min, bez przerywania innych.
• Pozostali słuchają uważnie, starając się zrozumieć, a nie oceniać. (Zaleca się notowanie tego co zwróciło szczególną uwagę, czym zostaliśmy poruszeni)

III Faza – Czas ciszy i refleksji

• Po zakończeniu pierwszej rundy następuje czas milczenia (2–5 minut).
• Każdy zastanawia się, jakie myśli, uczucia czy natchnienia pojawiły się w nim podczas słuchania innych. (To czas na uzupełnienie swoich notatek i podkreślenie tego co było najistotniejsze i co mnie poruszyło)

IV Faza – Druga runda wypowiedzi

• Uczestnicy mogą podzielić się tym, co ich poruszyło w wypowiedziach innych, co zauważyli jako wspólną intuicję. Max 3 min na osobę, bez przerywania innych.
• Nie polemizują, lecz szukają, co Duch Święty mówi przez całą grupę. (odnotowują kolejne wnioski, myśli i natchnienia)

V Faza – Czas ciszy i refleksji

• Po zakończeniu drugiej rundy następuje czas milczenia (2–5 minut).
• Każdy zastanawia się, jakie myśli, uczucia czy natchnienia pojawiły się w nim podczas słuchania innych. Do jakich wniosków jesteśmy prowadzeni. (To czas na uzupełnienie swoich notatek i sformułowanie lub uzupełnienie propozycji moich wniosków)

VI Faza – Trzecia runda: Podjęcie decyzji

• W tej fazie następuje wspólne rozeznanie: jakie wnioski wypływają z rozmowy? Prezentacja propozycji wniosków, max 2 minuty na osobę.
• Poszukuje się zgody (konsensusu), a nie kompromisu – chodzi o wspólne dostrzeżenie, w którym kierunku prowadzi Bóg. Sformułowanie i zapisanie wniosków całego zespołu.
• Jeśli grupa nie jest jeszcze gotowa, może być potrzebna dalsza modlitwa i refleksja.
  • Dogrywka czasu ciszy i refleksji, max 10 min
  • Ponowna runda z prezentacją propozycji wniosków po refleksji.
  • Sformułowanie i zapisanie wniosków całego zespołu.

VII Faza – Podsumowanie i Modlitwa Końcowa

• Wybranie osoby sprawozdawcy, która będzie prezentowała wnioski pracy na forum. (Może to być moderator/osoba prowadząca spotkanie, lub inna wybrana osoba)
• Odczytanie/zaprezentowanie wniosków przez wybranego sprawozdawcę, korekta finalnego tekstu.
• Całość kończy się wspólną modlitwą spontaniczną, np. Uwielbieniem lub Aktem Zawierzenia Duchowi Świętemu.

Na co zwracać uwagę – wskazówki

• Przebieg zależy od zdolności moderatora. Po za pilnowaniem czasu, które wygodne jest poprzez używanie minutnika w z telefonu. Moderator powinien pilnować przestrzegania zasad, np.: zatrzymywać chęci komentowania wypowiadania się przez innych i przypominania zasad.
• Każdy ma określoną ilość czasu i jeżeli w tym czasie wybiegnie do innego tematu, to nie jest to powód, aby moderator ingerował. Być może jest to potrzeba Ducha Św., aby wprowadzić inny wątek.
• Końcowe podsumowanie, bywa trudne do ubrania w spójny tekst, dlatego można zebrać hasła i do podsumowania wykorzystać technologię w postaci AI (ChatGPT), który może pomóc w przygotowaniu szkieletu podsumowania.
• Skupienie przed rozpoczęciem – jeżeli nie jesteśmy w trakcie jakiegoś wydarzenia, w ramach którego weszliśmy w tryb spotkania, tylko przychodzimy z rozbieganego świata to warto zrobić wprowadzenie. Warto przygotować jakąś około 15 min konferencję, być może w temacie, który ma być podejmowany w rozeznaniu. Ponieważ zamysłem jest, że to ma wspomóc modlitwa na rozpoczęcie, ale to zazwyczaj jest za krótki czas, aby wejść w tryb słuchania. Nawet luźne rozmowy przed spotkaniem nie są w stanie nas wprowadzić w odpowiedni rytm.

Materiały pomocnicze do druku: Rozeznanie metodą synodalną – warsztat do druku

lub

Plik pdf z gotową tabelką w wersji poziomej:

Formularz – Stoły transformacyjnePobierz